Przeskok do „pracy o równej wartości”

Dyrektywa 75/117/EWG dokonała pozornie technicznej, a w rzeczywistości fundamentalnej zmiany: rozszerzyła zasadę równej płacy z pracy „identycznej” na pracę „o równej wartości”. Wcześniej kobieta musiała wskazać konkretnego mężczyznę wykonującego dokładnie tę samą pracę. Po 1975 roku mogła porównać swój zawód z innym, uznanym za równie wartościowy — nawet jeśli nazywał się inaczej.

Jedno orzeczenie, które zmieniło prawo UE

Za przełomem stała belgijska prawniczka Éliane Vogel-Polsky, która dostrzegła potencjał art. 119 Traktatu Rzymskiego. To doprowadziło do sprawy Defrenne v. SABENA (1976): stewardessa Gabrielle Defrenne pozwała linię lotniczą za niższą płacę i wcześniejszy wiek emerytalny niż mężczyźni na porównywalnych stanowiskach. Trybunał orzekł, że art. 119 ma „bezpośredni skutek” — obywatele mogą powoływać się na niego bezpośrednio przed sądami krajowymi.

Najczęstsza część luki bierze się z niedowartościowania

Dlaczego „równa wartość” jest tak ważna także w przypadku dyskryminacji krzyżowej? Bo najgłębsza część luki bierze się z segregacji zawodowej i systemowego niedowartościowania zawodów zdominowanych przez kobiety. Przeglądowe badanie Blau i Kahn (2017) wskazuje segregację jako jeden z największych składników luki. Analizy „comparableworth” (Levanon, England, Allison, 2009) pokazały efekt przyczynowy: gdy zawód się „feminizuje”, jego płace spadają — mimo porównywalnych kwalifikacji.

W skali globalnej wątek ten łączy płeć z klasą i pochodzeniem. Międzynarodowa Organizacja Pracy szacuje globalną lukę na około 20%, a znaczną jej część przypisuje niedowartościowaniu pracy opiekuńczej — wykonywanej na całym świecie głównie przez kobiety, często migrantki. „Równa wartość” pozostaje najtrudniejszym i najważniejszym pytaniem tej historii: nie „czy płacimy tyle samo za to samo”, lecz „czy uczciwie yceniamy pracę, która wygląda inaczej”.

Równa płaca za tę samą pracę to za mało. Zmierz pracę o równej wartości.

Porównaj stanowiska po rzeczywistej wartości pracy, nie po nazwach - i zobacz, gdzie "kobiece" zawody są niedowartościowane.  Policz swoją lukę skorygowaną w 5 minut.

‍_{Dane i badania:
• Dyrektywa 75/117/EWG; art. 119 TraktatuRzymskiego; Defrenne v. SABENA (43/75, 1976).}

_{• Blau, Kahn, Journal of Economic Literature, 2017.}

_{• Levanon, England, Allison, Social Forces, 2009 (spadek płac wraz zfeminizacją zawodu).}

_{• ILO, „Global Wage Report” — globalna luka ~20%.}