16.09.2026

|

Katarzyna Gapińska

Equal Pay Act 1963 — pierwszy krok

Pierwsza ustawa o równej płacy widziała tylko jedną oś nierówności. Miliony kobiet doświadczały ich kilku naraz — i prawo ich nie widziało.

Compliance

HR

Prawo pracy

Luka płacowa

Jawność płac

Total rewards

Written by

Katarzyna Gapińska

Współzałożycielka Levelly.ai

Table of contents

11 czerwca 1963 roku prezydent John F. Kennedy podpisał Equal Pay Act —pierwszą w USA federalną ustawę zakazującą różnicowania wynagrodzeń kobiet imężczyzn za „zasadniczo taką samą pracę” w tym samym zakładzie. Za ustawą stałykonkretne kobiety: kongresmenka Edith Green, senatorka Maurine Neuberger orazKomitet ds. Statusu Kobiet, któremu przewodniczyła Eleanor Roosevelt. Formalniebyła to poprawka do Fair Labor Standards Act z 1938 roku.

Sądy nadały jej realną moc

W sprawie Corning Glass Works v. Brennan (1974) Sąd Najwyższy orzekł, żepłacenie mężczyznom więcej za pracę nocną nie jest legalnym uzasadnieniemróżnicy — pora dnia nie tworzy „innej pracy”. W sprawie Schultz v. WheatonGlass Co. (1970) sąd odrzucił drobne różnice w obowiązkach jako pretekst doniższych stawek dla kobiet.

Równość, która widzi jedną oś, pomija większość ludzi

Ustawa miała jednak  wbudowane ograniczenie: uwzględniała wyłącznie płeć oraz „tę samą pracę w tym  samym zakładzie”. Najlepiej pokazała to sprawa DeGraffenreid v. General  Motors (1976): czarne pracownice, zwalniane jako pierwsze, przegrały, bo sąd  uznał, że nie są dyskryminowane „jako kobiety” (białe kobiety miały pracę)  ani „jako czarni” (czarni mężczyźni ją mieli). Dyskryminacja na przecięciu  rasy i płci była prawnie niewidzialna. To tę lukę opisała prawniczka Kimberlé  Crenshaw, ukuwając w 1989 roku pojęcie intersekcjonalności.
Dane pokazują, jak  realny jest ten cień do dziś. W USA biała kobieta zarabia około 83 centów za  dolara białego mężczyzny — ale czarna kobieta już tylko 65 centów, a  Latynoska 58 centów (NWLC, 2024, pełny etat). Klasyczne badanie Bertranda i  Mullainathana (2004) dorzuca mechanizm: identyczne CV z „białym” imieniem  dostawały o 50% więcej zaproszeń na rozmowę niż te z imieniem kojarzonym z  osobą czarną. Pierwszy akt trasy uczy więc rzeczy, które łatwo przeoczyć:  równość, która mierzy jedną oś, pomija tych, którzy potrzebują jej  najbardziej.

Żródła:
Equal Pay Act of 1963; Corning Glass Works v.Brennan (1974); Schultz v. Wheaton Glass Co. (1970).
K. Crenshaw, University of Chicago Legal Forum, 1989; DeGraffenreid v.General Motors (1976).
National Women's Law Center, 2024 data (Black women: 65¢, Latinas: 58¢).
Bertrand, Mullainathan, American Economic Review, 2004.

Przestań bronić się nazwami stanowisk. Policz swoją lukę płacową w 5 minut. Pobierz bezpłatny e-bilet i dołącz do trasy Mind the Pay Gap.

Sprawdź wysokość luki płacowej w Twojej organizacji